De illusie van acceptatie in cijfers ontmaskerd

31 maart 2026

We leven in een land waar we graag zeggen dat iedereen zichzelf mag zijn. Waar we Pride vieren, regenboogvlaggen hijsen en onszelf internationaal nog altijd zien als gidsland op het gebied van lhbt+rechten. Maar achter dat beeld schuilt een werkelijkheid die minder geruststellend is. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat 59% van de onderzochte jongeren onderschrijft dat iedereen gelijk is, ongeacht seksuele gerichtheid. Een aanzienlijk deel, 41%, onderschrijft dat niet.

Want wat betekent het eigenlijk als bijna de helft van de jongeren zo kijkt naar hun leeftijdsgenoten? Het betekent dat acceptatie minder diepgeworteld is dan we vaak denken. Dat zichtbaarheid niet automatisch leidt tot begrip. En dat gelijkheid op papier nog geen gelijkwaardigheid in het dagelijks leven betekent.

Voor lhbt+ jongeren is dit geen abstract cijfer. Het is de werkelijkheid waarin ze opgroeien. Een werkelijkheid waarin je afweegt of je hand in hand kunt lopen. Waarin je nadenkt over wat je wel en niet zegt in de klas. Waarin je jezelf soms kleiner maakt om erbij te horen. We moeten ophouden met het wegrelativeren van dit soort cijfers. Dit is geen fase. Dit is geen ‘pubergedrag’. Dit is een spiegel van de samenleving waarin jongeren worden gevormd. En die samenleving bestaat uit ons allemaal. Uit ouders die het gesprek wel of niet voeren. Uit scholen die ruimte maken of juist vermijden. Uit sociale media waar haat en desinformatie vrij spel krijgen. En uit bestuurders die soms kiezen voor zichtbaarheid, maar soms ook voor stilte ‘om gedoe te voorkomen’.

Juist daar zit het probleem. We hebben de afgelopen jaren grote stappen gezet in wetgeving en zichtbaarheid. Maar tegelijkertijd zien we een tegenbeweging. Een groeiende neiging om te zeggen: “Het is toch al goed geregeld?” of “Moet het allemaal zo zichtbaar?” Dit soort cijfers geven daar een duidelijk antwoord op. Nee, het is niet klaar. En nee, zichtbaarheid is niet het probleem. Het probleem is dat we zijn gaan denken dat acceptatie vanzelf blijft bestaan. Dat is een misvatting. Acceptatie vraagt onderhoud. Het vraagt onderwijs dat niet wegkijkt. Het vraagt beleid dat niet terugdeinst bij weerstand. En het vraagt volwassenen die het gesprek niet uit de weg gaan, ook als het ongemakkelijk wordt.

Als regenboogambassadeur zie ik dagelijks wat het verschil kan zijn als die ruimte er wel is. Wanneer een school kiest voor gesprek in plaats van stilte. Wanneer een sportclub duidelijk maakt dat iedereen welkom is. Wanneer een gemeente niet alleen een vlag hijst, maar ook verantwoordelijkheid neemt voor wat die vlag betekent. Maar ik zie ook het tegenovergestelde: de twijfel, terughoudendheid en angst voor reacties.

En precies die terugtrekking is waar jongeren het meest last van hebben. Want als wij stil worden, worden ze onzichtbaar. Onzichtbaarheid is nooit neutraal. Het is een keuze. Een keuze die gevolgen heeft voor hoe veilig iemand zich voelt om zichzelf te zijn. Daarom is dit cijfer geen reden tot paniek, maar wel tot actie. Niet om harder te roepen, maar om duidelijker te staan. Niet om tegenover elkaar te komen staan, maar om verantwoordelijkheid te nemen voor de omgeving waarin jongeren opgroeien. Want uiteindelijk is de vraag niet wat jongeren vinden. De vraag is wat we hun laten zien.

Zwijgen is geen optie meer. Want wie niet zichtbaar mag zijn, wordt uiteindelijk ook niet gezien.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op LinkedIn op 31 maart 2026. Voor deze herpublicatie is de formulering van de onderzoeksuitkomst verduidelijkt.